Magazynowy odwieczny problem

Poniedziałek, 20 Lipiec 2009 12:17

silosy Szkodniki magazynowe stanowią duży problem gospodarczy i zagrożenie dla przechowywanego ziarna i produktów. Uszkadzają ziarno zbóż i pogarszają jego jakość, owady zanieczyszczając ziarno i produkty kałem i wylinkami - zawilgacają i zagrzewają magazynowane produkty. Wilgotność i temperatura, to dwa czynniki, które mają największy wpływ na przechowywaną masę ziarna.

Przystępując do walki ze szkodnikami magazynowymi należy rozpocząć w pierwszej kolejności od właściwego zbioru zbóż, w prawidłowym terminie agrotechnicznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na zbiór pszenicy konsumpcyjnej, którą należy zebrać w pierwszej kolejności ze względu na groźbę porastania. Jeśli zboże jest zbyt wilgotne, nie może być składowane bez wcześniejszego dosuszenia i równoczesnego doczyszczenia.

Zbyt długie pozostawienie pszenicy "na pniu" w latach wilgotnych prowadzi do porośnięcia ziarna i zepsucia wartości wypiekowej mąki.

Po zbiorze nie można dopuścić do samozagrzania ziarna. Ziarno siewne należy dosuszyć do 33oC, aby nie utraciło zdolności kiełkowania, ziarno konsumpcyjne do 60-66oC. Dłuższe przechowywanie ziarna bez utraty jakości jest możliwe w warunkach kontrolowanych, tzn. w temperaturze poniżej 16oC i przy wilgotności około 12%. Przy wilgotności ponad 12% ziarno może ulegać porażeniu przez rozkruszki i utracić zdolność kiełkowania.

W czasie przechowywania ziarna konieczna jest okresowa kontrola, w celu wychwycenia oznak zagrzania lub porażenia szkodnikami.

Magazyn

Przed przystąpieniem do składowania ziarna, należy wybrać właściwe miejsce jego składowania: suche, dobrze izolowane i czyste. Do przechowywania ziarna nie nadają się pomieszczenia nad oborami i chlewniami, w których panuje wyższa temperatura i wilgotność powietrza. Takie warunki sprzyjają występowaniu szkodników magazynowych. W tych pomieszczeniach trudno zwalczyć szkodniki. Walka z nimi jest mało skuteczna, ponieważ znajdują różne kryjówki, a zastosowane preparaty chemiczne mogą stanowić poważne zagrożenie dla zwierząt gospodarskich. Właściwy magazyn do przechowywania ziarna, zwłaszcza długotrwałego, powinien być w dobrym stanie technicznym. Wszystkie nieszczelności powinny być naprawione, zabezpieczone przed wilgocią, również dach zabezpieczony przed skraplaniem pary wodnej, a woda opadowa nie może przedostawać się do środka.

Magazyn powinien być zabezpieczony przed dostępem ptaków i gryzoni, okna i otwory systemu wentylacji powinny być zabezpieczone odpowiednią siatką, a system napowietrzania i wentylacji drożny i sprawny. Pomieszczenie magazynowe przed składowaniem ziarna powinno być puste, ponieważ w resztkach zbóż gromadzą się szkodniki i później przenoszą się na nowo magazynowaną partię.

Dezynsekcja

Na dwa tygodnie przed rozpoczęciem składowania ziarna w magazynie należy przeprowadzić dezynsekcję, wcześniej pomieszczenie powinno być starannie zamiecione, wszystkie rzeczy, tj. worki, opakowania itp. wyniesione. Ziarno z zeszłorocznych zbiorów, które nadaje się do skarmiania należy ześrutować. Ziarno uszkodzone przez szkodniki i zepsute przez grzyby powinno być spalone. Ściany można wybielić wapnem gaszonym, które osuszy i odkazi powierzchnię. Pomieszczenie magazynowe należy dobrze przewietrzyć.

W Polsce występują następujące szkodniki magazynowe:

rozkruszek, wołki, trojszyki, skórek zbożowy, ulec gryzący, ulec ciemny, ulec większy, kołatek, lalotek, zakamarnik, mól ziarniak, mkliki i omacnice.

Najłatwiej spośród szkodników rozpoznać chrząszcze, do których należą: wołki, trojszyki, skórek zbożowy i ulce, ponieważ pierwsza para skrzydeł zmieniona jest w pokrywy chroniące drugą parę skrzydeł. Żerują na wszystkich rodzajach pokarmów magazynowych.

Wołki - mają wydłużoną część głowy w ryjek, larwy są beznogie, grube i krótkie.

wołek zbożowy - długość 2,0-5,0 mm, barwy jasnobrązowej do czarnej z połyskiem;

wołek ryżowy - długość 2,5-4,0 mm, ubarwiony czarno, brązowo lub ciemnobrązowo z charakterystycznymi czterema rdzawymi plamkami na pokrywach.

Samica składa jajo do wygryzionego w ziarnku kanału, później zalepia je przeźroczystą substancją, która szybko twardnieje. Przeciętnie występują 2-3 pokolenia szkodnika, długość życia osobników dorosłych jest uzależniona od warunków środowiskowych, tj. obecność pokarmu, temperatura i wilgotność, Żyją nawet do dwóch lat. Chrząszcze unikają światła, żerują na ziarnie jęczmienia, pszenicy, owsa, żyta, ryżu, gryki i żołędziach.

Trojszyki:

trojszyk ulec - długość 2,6-5,0 mm, o barwie czerwono-brązowej, chrząszcz żyje 2-4 lata. Samica składa około 1200 jaj, przykleja je do pokarmu - rozwój jednego pokolenia trwa około pół roku.

trojszyk gryzący - długość 2,3-3,5 mm, brązowo-czerwony. Samica składa 450 jaj, rozwój jednego pokolenia trwa około 20 dni, osobniki dorosłe żyją do półtora roku.

trojszyk większy - długość 4,5-5,7 mm, czarny lub ciemnobrązowo-czarny z połyskiem. Spotkać go można w mieszkaniach, sklepach itp. W sprzyjających warunkach chrząszcze żyją do 4 lat.

troszyk ciemny - długość 3,9-5,1 mm, czarny lub ciemnobrązowy z połyskiem, chrząszcze wydzielają związki zapachowe - dlatego porażone ziarno lub produkt ma nieprzyjemny zapach i powoduje zagrzewanie ziarna.

Oprócz ziarna zbóż żeruje na kaszy, otrębach, płatkach owsianych i mące.

Skórek zbożowy - chrząszcz o długości 1,5-3,0 mm, rdzawo brunatny z żółtymi włoskami, pokryty plamkami. Larwy barwy żółtej do żółto-brunatnej, równomiernie pokryte szczecinkami.

Żeruje na ziarnach pszenicy, jęczmienia, owsa, żyta, ryżu, sorgo, nasion strączkowych, lnu, makuchach, paszach, słomie i makaronie.

Rozkruszek - są to niewielkie pajączki (zaledwie dostrzegalne gołym okiem), mają sczękoczułki w kształcie szczypiec, przystosowane do gryzienia. W rozwoju przechodzą dwa stadia nimfy, z których jedno jest pokryte zgrubiałym pancerzem - nie ma otworu gębowego, odbytowego ani płciowego i przez szereg miesięcy obywa się bez pokarmu. Przyczepia się do zwierząt lub owadów i w ten sposób przenosi się z miejsca na miejsce. Następnie opuszcza go w dogodnym środowisku, gdzie kończy rozwój i rozpoczyna żerowanie.

Jednym z najgroźniejszych szkodników jest rozkruszek mączny o długości od 0,4-0,6 mm, niszczy ziarno, mąkę, kaszę - zanieczyszcza je wylinkami i kałem, nawilgaca i zagrzewa. Dlatego produkty nabierają nieprzyjemnego zapachu stęchlizny. Produkty zanieczyszczone odchodami rozkrusza wywołują u człowieka nieżyt przewodu pokarmowego i biegunki. Rozkruszki zwalcza się poprzez gazowanie np. dwutlenkiem etylenu, fosforowodorem i bromkiem metylu.

Psotniki (gryzaki): kołatek, lalotek i zakamarnik, charakteryzują się małym wzrostem od 1,5-2,0 mm, drobnej budowy ciała, szybko biegają. Ubarwienie od żółtawego poprzez szare aż do ciemnobrązowego. Mają cztery delikatne skrzydła (mogą być zredukowane do samych wyrostków lub łusek), te owady nie latają. Występują w pomieszczeniach zarówno suchych, jak i wilgotnych, zwykle tam gdzie występują grzyby pleśniowe, którymi się odżywiają. Żerują na ziarnie zbóż, mące, kaszy, suszonych owocach, grzybach i ziołach. W pomieszczeniach socjalnych żerują na wilgotnych tapetach, książkach, meblach itp. Najlepszą metodą ich zwalczania jest przesuszanie produktów i pomieszczeń, w których występują.

Motyle: mól ziarniak, mkliki i omanice.

mól ziarniak - motyl nocny, rozpiętość skrzydeł od 9,0-14,0 mm, przednie skrzydła srebrzysto-szare z żółtawym odcieniem. Na skrzydłach występują ciemne, nieregularnie rozmieszczone plamki. Gąsienice osiągają długość 10 mm o barwie brunatnożółtej z ciemną główką. Samica składa od 60-100 jaj na produkty i opakowania. Gąsienice żerują wewnątrz ziarniaka, a porażone ziarno łączą przędzą w grudki. Żerują na ziarnie zbóż strączkowych, orzechach i nasionach traw.

mklik próchniaczek - rozpiętość skrzydeł od 16-22 mm, przednie skrzydła niebieskawo-szare lub brązowe z dwoma poprzecznymi jaśniejszymi przepaskami. Samica składa do 150 jaj na produktach, gąsienice intensywnie przędą.

mklik mączny - motyl nocny, rozpiętość skrzydeł od 20-25 mm, przednie skrzydła szare z niebieskawym odcieniem, z czarnymi zygzakowatymi liniami w części nasadowej i wierzchniej. Samica składa do 420 jaj bezpośrednio na produkty i opakowania.

mklik daktylowiec - ma rozpiętość skrzydeł od 9-14 mm, przednie skrzydła szare lub szarobrunatne z brązowym odcieniem, na przednich skrzydłach ciemna kreska od wewnątrz otoczona jaśniejszymi łuskami. Liczba pokoleń jest uzależniona od ilości pokarmu, wilgotności i temperatury.

omacnica spichrzanka - motyl nocny o rozpiętości skrzydeł 14-18 mm, charakterystycznie ubarwiony, nasadowa część przednich skrzydeł jest żółtawa, pozostała ciemnoczerwona lub ceglasta z szaroniebieskimi poprzecznymi paskami. Gąsienice mają różną barwę w zależności od pokarmu, tj. białą, czerwoną, zielonkawą lub pomarańczową. Samica składa do 500 jaj na produkty i opakowania. Gąsienice żerują w oprzędach na mące, płatkach, orzechach, suszonych warzywach, paszach i wyrobach cukierniczych.

Metody zwalczania:

kwarantanna - zapobiega przedostaniu się szkodników z różnych obszarów klimatycznych i zabezpiecza przed ich rozwojem. Na liście kwarantannowej znajdują się: kapturnik zbożowiec, skorek zbożowy, wołek ryżowy, wołek kukurydzowy, mklik daktylowiec, skośnik zbożowiec i trojszyki.

fizyczna - zwalczanie szkodników, magazynowych wysoką i niską temperaturą, promieniowaniem lub ultradźwiękiem.

integrowana - jest bezpieczna dla ludzi, nie ma pozostałości, wadą tej metody jest długi czas stosowania, wysokie nakłady i niepełna skuteczność.

chemiczna - najczęściej stosowana ze względu na dobrą skuteczność i niskie koszty. Do tej metody należy zaprawianie ziarna, fumigacja, zamgławianie, odymianie, opryskiwanie i opylanie.

Środki chemiczne, które są dostępne na naszym rynku można stosować zarówno w magazynach pustych, jak i w pomieszczeniach magazynowych wypełnionych zbożem lub innymi produktami.

Źródło: www.kpodr.pl